ÇELTİK TARLALARINDA SORUN OLAN YABANCI OTLAR

Kültür arazisinde yetiştirilen asıl ürünün dışında yetişen diğer bütün bitkiler ”yabancı ot” olarak  tanımlanır. Yabancı otlar; kültür bitkisinin besin maddesi, su, ışık ve yaşam alanlarına ortak olup, yetiştirilen bitkinin zayıf kalmasına ve verimin düşmesine neden olurlar. Yabancı otlar kültür bitkilerine nazaran genellikle daha hızlı gelişirler ve oldukça gelişmiş yapıları oluşturabilirler. Bu özellikleriyle de kültür bitkileriyle rekabette üstün konuma geçerler. Bunun sonucunda da kültür bitkileri bu rekabete çoğunlukla dayanamayarak ortamda azınlık durumuna düşerler, seyrelirler. Gelişme yavaşladığından bitki cılız ve bodur kalır, kardeşlenme az olur, alınan ürün istenilen düzey ve nitelikte olmaz.

 Yabancı otlarla gereği gibi mücadele yapılmadığı takdirde % 20–25 oranında ürün kaybı oluşur. Bunun yanında çeltik tohumlarının yabancı ot tohumları ile bulaşık olması durumunda ise; ürün değerinin düşmesine sebep olur.

 1. ÇELTİK ÜRETİMİNDE SORUN OLAN YABANCI OTLAR

        Çeltikte sorun olan yabancı otlarından atkuyruğu hariç diğerleri tek çenekli yabancı otlardır. Darıcan ve yabani darı sadece tohumlarıyla, diğerleri tohum, rizom ve stolonlarıyla ürerler. Kışı toprakta rizom veya tohum halinde yahut ürün içinde tohum olarak geçirirler. İlkbaharda havaların ısınmasıyla gelişmeye başlar, haziran ve temmuz sonuna kadar çeltik tavalarını istila ederler. Ülkemiz tarlalarında sorun olan önemli bazı yabancı otlar tablo.1 de gösterilmiştir.

Çeltik zararlı yabancı otlarının yayılışları, sulama, sel suları ve hasat sonrası hayvan otlamalarıyla olduğu gibi bulaşık tohum ve yanmamış çiftlik gübrelerinin kullanılması, toprak aletleri, harman makineleri ve rüzgârla olabilmektedir.  

 Tablo.1. Çeltikte Sorun Olan Yabancı Otlar  

2.Zarar şekli ve ekonomik önemi

     Çeltik tarlalarındaki yabancı otların zararı, besin maddesi, su sarfiyatı, ışıklanma ve kaplama alanı işgal bakımından rekabet temeline dayanır. Yabancı otların gelişme yetenekleri kültür bitkisine nazaran yüksek olduğundan, genellikle çeltikler bu yarışmaya dayanamaz seyrelirler, gelişmeleri cılız ve bodur kalır, kardeşlenme az olur alınan ürün istenilen düzey ve nitelikte olmaz. Yabancı ot mücadelesi yapılmaksızın çeltik tarımı düşünülemez.

 Çeltik tarımına yeni açılmış alanlar dışında yabancı ot mücadelesi yapılmaksızın çeltik ziraatını düşünmek mümkün değildir. Yabancı otların çeltiklerde meydana getireceği zarar, tavalardaki ot türlerine, yoğunluklarına ve çevre koşullarına bağlı olarak değişmeler gösterir.

     3.Mücadelesi

   Çeltik yetiştiriciliğinde başarı, otsuz temiz bir ürün elde etmekle olur. Çeltik alanlarında zararlı yabancı otlara karşı iyi bir mücadele yöntemi uygulanmazsa yabancı otlar bu tarım kolunu her zaman tehdit edebilir. Bu amaçla aşağıdaki yöntemler uygulanır.

     3.1. Kültürel Önlemler

   3.1.1. Toprak Hazırlığı: Çeltik alanlarında yabancı ot mücadelesi ekim tavalarının hazırlanmasıyla başlar. İyi bir tohum yatağı yeknesak bir ürün elde etmek ve başarılı bir yabancı ot mücadelesi sağlamak için atılmış ilk adımdır.

Çeltik su ile çok sıkı ilişkisi olan bir bitki olduğundan ekim tavalarının iyi tesviye edilmiş olması, bitkinin gelişme ve olgunlaşmasında iyi bir garantidir. Böyle alanlar daha az suluma suyunu ihtiyaç göstereceği gibi Yabancı otların azalmasına da yardım eder. Drenaj daha iyi ve su seviyesi daha yeknesak olur. Ayrıca iyi tohum yatağı ve kolay hasat ancak iyi tesviye edilmiş alanlarda mümkündür. Tavaları birbirinden ayıran tir veya setler arazinin meyli yönünde birbirine paralel uzanmalıdır.Tirler 15–20 cm derinliğinde bir su seviyesini tutacak yükseklik ve sağlamlıkta olmalıdır.

Yaz ve sonbahar sürümü yapılan yerlerde, ekimden önce tavalardaki yeşil bitki örtüsünü diskli bir pullukla bozmak, ot popülâsyonu önemli derecede azaltır. 

3.1.2. Temiz Tohum: Kullanılan çeltik tohumunun yabancı ot tohumlarından arınmış olması gerekir. Aksi halde bu tohumlar çeltikle birlikte tarlaya yerleşir ve ileriki yıllarda o alanda sorun haline gelebilir.

 3.1.3. Ekim Nöbeti: Çeltik ziraatında iyi düzenlenmiş bir münavebe sistemi çeltik verimini arttırdığı gibi yabancı otların tarlaya yerleşerek sorun haline gelmesine de engel olur. Bir tarlaya uzun yıllar arka arkaya çeltik ekmek aerob çalışan bakteri yoğunluğunu çok düşürür ve bu olay tarlaların ürün verme gücünü gittikçe azaltır.

         Çeltik tarımında uygulanacak ekim nöbeti sistemi, bölgenin iklim, toprak ve ekonomik koşullarına bağlıdır. Çeltik tarımında ileri ülkelerde, ekim nöbetine geniş ölçüde bağlı kalarak, birim alandan alınan ürün önemli derecede arttırılmaktadır.

 3.2. Mekanik Mücadele

3.2.1. Yabancı otların Toprak İşleme Aletleriyle İmhası: Yazdan veya sonbaharda

hazırlanan çeltik yerleri ilkbahara girerken oluşan yeşil ot örtüsünün toprak işleme aletleriyle (pulluk, Diskli aletler vs.) yok edilmesi daha sonraki dönemler için yabancı ot populasyonunu önemli derecede azaltır.

3.2.2. Yabancı ot Tohum Tuzakları: Akarsulardan sulanan temiz yetiştirme alanlarının 1–2 sene gibi çok kısa bir zamanda çeltik yabancı otlarıyla kaplandığı görülür. Bunun nedeni akarsularla taşınan yabancı ot tohumlarının sulama suyu ile tarlaya girmesidir. Bu bulaşma yolunu, motopomptan suyun çıkış borusu önüne teklen elekli torbalar koyup yabancı ot tohumlarını yakalamak ve zaman zaman çıkarıp bunları imha etmek suretiyle, önlemek mümkündür.

3.2.3. Yabancı otların Elle Toplanması: Çeltik alanlarında elle ot alınması eskiden beri uygulanan bir yöntemdir. Çeltikler 25–30 cm boylandıkları zaman tavalara işçi sokularak otlar toplattırılır. Bu devrede çeltikle yabancı otları (özellikle dancan) birbirinden ayırt etmek oldukça zor olduğundan bu işlerden anlayan işçilerin bulunması gerekir. Elle ot temizliği fazla iş gücü gerektirdiğinden yabancı ot populasyonunun yoğun olduğu ekim alanlarında pahalı bir yöntemdir. Ayrıca zamanında işçi temin edilmemesi ve tavalara giren işçilerin çeltiklerin bir kısmını çiğneyip kırması gibi sakıncaları da vardır.

3.3. Kimyasal Mücadele

Son yıllarda herbisitlerin (yabancı ot öldürücüleri) gösterdiği hızlı gelişim, çeltik alanlarında zararlı yabancı ot türleriyle de kimyasal yolla mücadele yapmak olanağını yaratmıştır.

3.3.1. İlaçlama Zamanının Tespiti: Çeltik alanlarında birinci derecede sorun olan yabancı ot darıcandır Darıcan haricindekilerin oluşturduğu grup ise yer yer sorun olmaktadır. Uygulamanın hedefi Darıcan ise önerilen ilaçlardan biri seçilerek Darıcanın 2–5 yapraklı döneminden kardeşlenme başlangıcına katlar olan devrede uygulanmalıdır. Darıcanla  birlikte diğer yabancı otlar da sorun yaratıyorsa onlara etkili uygun bir ilaç seçilerek uygulanır.

3.2.2.  İlaçlama Tekniği: İlaçlamada kullanılacak su miktarı, kullanılan aletin cinsine ve kullanan şahsa göre değişirse de genel olarak tarla tipi pülverizatörlerde dekara 25–40 litre sırt pülverizatörlerinde 40–60 litre, su sarf edilir. Aleti ilk defa ilaçlamada kullanan şahsın belirli alana verilecek dozu doğru olarak atabilmesi için aletle bir ölçümleme ayarı yapması gerekir. Tavalar kuru iken uygulanacak ilaçlar kullanılacaksa, çeltik tavalarındaki sular ilaç uygulamasına geçmeden önce boşaltılır. 24–36 saat beklenir, bu süre içinde tavaların sağında solunda kalmış su birikintileri de kaybolur. Sonra tüm otlar ilacı alacak şekilde uygulama yapılır ve ilaçlamadan 48 saat sonra tavalara su verilir. Bu su verme işlemi ilk 4 günde yavaş , 5. günde baskın şeklinde 15–20 cm ye çıkarılır ve bu seviyede 15–20 gün devamlı ve sabit tutulur.

Suya uygulanan ilaçlardan biri kullanılacaksa tavalardan suyu boşaltmaya gerek yoktur. Ancak burada önemli olan su akıntısının asgariye indirilmesidir. Tavalardaki 8–12 cm kalınlıkta durgun suya, granüle ilaçlar elle sıvı ilaçlar ise pülverizatör ile atılır. 7–10 gün su akıntısı en az seviyede tutulduktan sonra, normal su düzenine geçilir.

3.2.3Kullanılacak İlaçlar ve Dozları: Ülkemizde çeltikte sorun olan yabancı otlara karşı kullanılacak yabancı ot ilaçları ( herbisitler) tablo 2. de sunulmuştur.

Tablo 2. Çeltik Tarlalarında Kullanılan Herbisitler, Dozları ve Uygulama Şekilleri
 

Islanabilir toz WP ------- Kuru akışkan DF-------- Suda dağılabilen granül WG ---- Sıvı formülasyon EC, SL

 Yabancı Otların Resimleri İçin Tıklayınız

 

HAZIRLAYANLAR