BUĞDAY KESİK SİNEĞİ
1-TANIMI VE YAŞAYIŞI:
Ergin, ince yapılı tatarcığa benzeyen bir gal sineğidir. Dişinin boyu 3-4 mm’dir. Baş. Thorax ve ayakları koyu gri renktedir. Genç dişilerde abdomen sarıdır. Fakat yumurtaları gelişerek karnını doldurduğu zaman rengi kırmızıya döner. Abdomen geriye doğru gittikçe incelir ve ince bir ovopozitör ile sonlanır. Erkek dişiden biraz daha küçük olup yaklaşık 2.5 mm boydadır. Vücudu kirli kahverengi, siyah renktedir.
Yumurtalar 0.5 mm boyda ince,uzun,parlak yarı şeffaf ve soluk sarımsı, kırmızı renktedir.
Yeni çıkan larvalar küçük ve kırmızımsı, sarı renktedir. Gelişme ilerledikçe beyaza döner. Daha sonra beyaz lekelerle sarımsı yeşil bir renk alır. Ön kısmı yuvarlak, arka kısmı sivridir. Olgun larva 4-5 mm boyda olup pupa devresine yaklaştığında rengi kahverengine döner. Vücudu sertleşir. Pupa yaklaşık 3 mm boyda olup iğ şeklinde kırmızımsı, kahverengi arası renk tonlarındadır.
Kışlık buğdaylarda normal olarak yılda 2 döl verir. İlkbaharda pupariumun içinde bulunan larva gerçek pupa haline döner ve 1-2 hafta sonra ergin olur. Erginler beslenmezler. Rüzgarlı havalarda bitki yapraklarının arasında gizlenir veya bitkilerin kök bölgesinde toplu halde bulunurlar. Ilık havalarda uçuşurlar, çiftleşirler ve yumurtalarını buğday yapraklarının üst kısmındaki yivlere 2-15 adetlik sıralar halinde bırakırlar. Erginlerin ömrü 3-4 gündür. Erginler 250-300 kadar yumurta bırakabilirler. Yumurtalar sıcaklığa bağlı olarak 3-10 günde (10 0C de 10 günde) açılırlar. Yumurtadan çıkan larvalar aşağıya doğru inerek yaprak kınının içine yerleşerek beslenirler. 2 hafta sonra olgun larva haline gelirler. Daha sonra dış deri genişler ve puparium kabuğu oluşturur. Bu devrede buğday kardeşlenme veya sapa kalkma dönemindedir. Temmuz, Ağustos aylarında puparium hali devam eder. Sonbaharda uygun iklim koşullarında erginler çıkarak uçuşmaya başlarlar. Bu devrede erken ekilen genç buğdaylara veya yabancı otlara yumurtalarını bırakırlar. Bu yumurtalardan çıkan larvalar Kasım-Mart ayları arasında beslenmeden çoğunlukla kahverengi bir puparium içinde kışı geçirirler. İlkbaharda tekrar gerçek pupa olarak 1-2 hafta içinde ergin olurlar.
2-ZARAR ŞEKLİ, EKONOMİK ÖNEMİ VE YAYILIŞI
Larvalar hububatın toprağa yakın kısmında bulunur. Bitki özsuyunu emerek zarar yaparlar. Şiddetli salgınlarda bitkinni büyümesini durdurur ve yan kardeşlenmeler meydana gelse bile başak bağlayamazlar. Şiddetli olmayan salgınlarda sap normal büyür fakat başak teşekkül edince ağırlığa dayanamayıp kırılır. Bulaşık bitkiler yeşil mavi renkte olup, yapraklar normale göre daha geniştir.
3-MÜCADELESİ
A-KÜLTÜREL ÖNLEMLER
a) Sonbahar ekimleri zararlının uçuşundan sonra yapılmalıdır.
b) Hasattan sonra anız derin sürülüp gömülmelidir.
c) Münavebe uygulanmalıdır.
d) Tarlada bulunan yabancı otlarla mücadele edilmelidir.
B- KİMYASAL MÜCADELE
İlaçlı mücadele hububat 3-4 yapraklı iken yapılır. İlkbaharda m2’de 5-10 adet pupa olan alanlarda kimyasal mücadele önerilir.